Bài 4 - Miễn dịch học ung thư

Fri, 03 Oct 2025

Giới thiệu tóm tắt

Đáp ứng MD của cơ thể

Ở các TB ung thư có thể xuất hiện thêm các KN có liên quan đến bướu (TAA - tumor associated antigen)

Các điều kiện để cơ thể nhận diện protein lạ của bướu:

Đột biến gen phải tổng hợp được protein lạ
Protein này phải được xử lý trong nội bào và đưa ra màng tế bào
Được tế bào T nhận diện qua phức hợp MHC và thụ thể tế bào T (TCR)
Toàn bộ cấu trúc và chức năng TCR phải nguyên vẹn

Chủ yếu là nhờ MD thích nghi

Interferon:

Điều trị viêm gan C
Có thể gây ra bệnh cảnh hậu nhiễm H. influenza gây thấp tim
Có thể gây viêm khớp dạng thấp

Ung thư do tích luỹ các đột biến driver

Một nhóm nhỏ các đột biến driver có khả năng gây chuyển dạng ác tính

Đột biến driver là đột biến quan trọng nhất để gây ung thư ⇒ Để xác định UT thì thường sẽ tìm đột biến driver

Chia nhóm một số ung thư quan trọng:

Nhóm không tìm được đột biến driver: ung thư tuyến giáp
Nhóm đã tìm được đột biến driver và cần vaccine hoặc gì đó: ung thư vú, buồng trứng
Nhóm đã tìm được đột biến driver và cần loại bỏ gì đó: ung thư phổi, dạ dày, bàng quang, hắc tố → Có đáp ứng MD tốt → Điều trị được bằng phương pháp MD

Tìm ra ĐB driver rất quan trọng trong điều trị, giúp tìm ra cách ức chế, điều hoà, chỉnh, tạo vaccine và ngăn chặn ĐB.

Các ĐB gene tổng hợp các protein lạ

Giúp hệ MD nhận dạng được

5 nhóm ung thư quan trọng có tiên lượng xấu, dễ kháng thuốc, đột biến nhiều là 5 nhóm khoanh đỏ góc phải: dạ dày, bàng quang, phổi và hắc tố

Các UT dễ chữa, tiên lượng tốt nằm ở bên trái:

Nguồn gốc các TB hệ MD

Monocyte biệt hoá thành ĐTB hay DC, tham gia đá ứng MD thích nghi

Sự cân bằng chủ - bướu

Dung nạp, ức chế

Các chốt ức chế MD trên tế bào T
Tế bào T điều hoà (Treg)
T helper 2 của đại thực bào

Tăng cường:

Vaccines
Kháng nguyên bướu
Trình diện kháng nguyên
Hoá trị
Xạ trị

Chu kỳ đáp ứng MD chống bướu

Dựa vào 7 con đường → Liệu pháp điều trị

Bằng chứng về mối tương quan MD chủ - bướu

Nhiều tế bào ung thư được bao quanh bởi các tế bào MD
Ung thư thường gặp ở các bệnh nhân bị suy giảm miễn dịch
Ở các bệnh nhân ghép tạng, thường hay mắc nhiều loại ung thư
Ung thư thường hay gặp ở người lớn tuổi khi hệ miễn dịch đã bị suy giảm
Ở một số người có hệ miễn dịch mạnh mẽ, bướu có thể tự thoái lui

Sự giám sát MD (Immunsurveillance) - hiệu chỉnh MD (Immunoediting)

Immunsurveillance (IS) là một quá trình diễn ra liên tục trong cơ thể để giám sát vi sinh vật xâm nhập cơ thể cũng như là để giám sát tế bào bình thường và tế bào ung thư.

Tế bào ung thư có khả năng hiệu chỉnh miễn dịch → thoát khỏi sự giám sát miễn dịch

Khác với tế bào bình thường là chỉ sinh miễn dịch.

Pha đào thoát: tiền ung thư → ung thư

Điều trị UT, khỏi bệnh UT: đẩy ngược lại pha cân bằng là tốt rồ

Cơ chế tế bào bướu thoát khỏi hệ miễn dịch

Giảm biểu hiện KN bề mặt

Thoát khỏi sự tấn công của TB NK

TB NK giết TB ung thư khi nó có 1 trong 2 yếu tố:

TB UT không biểu hiện MHC I (gây thải ghép)
Trên TB UT hiện diện protein stress cell gắn vào receptor NKG2D của NK
Kích hoạt tiểu cầu phủ trên bề mặt → không trình diện KN được